Rodziny zmarłych na COVID mają prawo do okazania im zwłok i do godnego pochówku-przyznaje Główny Inspektor Sanitarny kraju

Przytoczony poniżej dokument Głównego Inspektora Sanitarnego Kraju umożliwia Rodzinom zmarłych Pacjentów domaganie się godnego pochówku i nie wyklucza okazania zwłok. A to jest ważna sprawa, a nie epatowanie i straszenie „longcovid”.

GŁÓWNY INSPEKTOR SANITARNY

HŚ.NS.542.13.2021.JŁ Warszawa, dnia $…………………. r.

Pan

lek. Paweł Basiukiewicz

Kierownik Oddziału

Obserwacyjno Zakaźnego

Szpital Zachodni im. Św. Jana Pawła II

05-825 Grodzisk Mazowiecki, Daleka 11

e-mail: pbasiukiewicz@gmail.com

Szanowny Panie Doktorze,

odpowiadając na Pana wystąpienie dotyczące wątpliwości w zakresie stosowania przepisów

rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 3 kwietnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie

w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi (Dz. U z 2020, poz. 585),

odnosząc się do poszczególnych pytań:

1. Czy w przypadku gdy przebywająca w oddziale obserwacyjno- zakaźnym osoba

zmarła nie chorowała na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2, miała jedynie w trakcie

procesu diagnostycznego stwierdzony dodatni wynik wymazu w kierunku obecności

materiału genetycznego wirusa SARS-CoV-2 zwłoki podlegają procedurom

wyszczególnionym w Rozporządzeniu.

2. Czy w przypadku gdy przebywająca w oddziale obserwacyjno zakaźnym osoba

zmarła chorowała na chorobę wywołaną obecnością wirusa SARS-CoV-2, ale zgon nastąpił

z innych przyczyn, zwłoki podlegają procedurom wyszczególnionym w Rozporządzeniu.

3. Czy w przypadku, gdy u osoby u której na etapie procesu diagnostycznego uzyskano

pozytywny wynik badania PCR w kierunku obecności materiału genetycznego wirusa SARSCoV-

2, zaś zgon nie nastąpił z powodu zakażenia wirusem SARS-CoV-2, a z innych

przyczyn na karcie zgonu w punkcie 18a. „Przyczyna zgonu: zgon z powodu choroby

zakaźnej, o której mowa w art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i

chowaniu zmarłych” należy zaznaczyć, że przyczyną była choroba zakaźna (w domyśle

COVID-19) czy nie.

4. Czy każda osoba zmarła w trakcie hospitalizacji w oddziale obserwacyjno zakaźnym,

u której na etapie procesu diagnostycznego stwierdzono badaniem PCR obecność materiału

genetycznego wirusa SARS-CoV-2 w wymazie z nosogardzieli podlega procedurom

wyszczególnionym w paragrafie 5a. Rozporządzenia MZ z dnia 3 kwietnia 2020 r. poz. 585

– uprzejmie informuję, co następuje.

Ad. 1 i Ad. 4

Odnosząc do pytań zawartych w punktach 1 i 4 w zakresie postępowania ze

zwłokami pacjentów oddziałów obserwacyjno-zakaźnych, u których wirus SARS-CoV-2 nie

był przyczyną zgonu tych osób, lecz mimo to zakażenie/obecność wirusa SARS-CoV-2

w toku procesu diagnostycznego zostały potwierdzone u pacjenta odpowiednim testem

diagnostycznym, wydaje się że w stosunku do zwłok tych osób należałoby zastosować

przepisy przywołanego przepisu § 5a rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 3 kwietnia

2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami

ludzkimi (Dz.U. z 2020 r. poz. 585). Należy bowiem zwrócić uwagę, że fakt zgonu z innych

przyczyn niż COVID-19, wobec posiadanej wiedzy o pozytywnym wyniku testu

diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2, nie wyklucza mimo wszystko zakaźności

wydzielin i wydalin ciała po śmierci, bez względu na bezobjawowość zakażenia u osoby

hospitalizowanej. Należy pamiętać, że zwłoki ulegają określonym procesom pośmiertnym,

podczas których ciało może ulegać zanieczyszczeniu wydalinami/wydzielinami i z tego

względu nie można do końca wykluczyć ewentualnego ryzyka narażenia przede wszystkim

na kontaktowe zakażenie osób, które zajmują się zwłokami po śmierci czy to w szpitalu czy

w zakładzie pogrzebowym.

Ad. 2

W sytuacji gdy osoba zmarła chorowała na chorobę wywołaną obecnością wirusa

SARS-CoV-2, ale jej zgon nastąpił ostatecznie z innych przyczyn, w związku z przepisem

§ 5a (cyt. w przypadku zwłok osób zmarłych na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2

(COVID-19)), należy przypomnieć, że proces opisywania przyczyn zgonu jest wieloetapowy,

a więc w tych okolicznościach choroba COVID-19 powinna zostać uwzględniona

w stosownej dokumentacji wg określonego toku postępowania. Biorąc jednak pod uwagę, że

osoba zmarła była jednak objawowo zakażona wirusem SARS-CoV-2, zasadnym jest

przyjęcie postępowania zgodnie z brzmieniem § 5a cyt. rozp.

Ad.3

W kwestii zapytania nr 3 (osoba, u której na etapie procesu diagnostycznego

uzyskano pozytywny wynik badania PCR w kierunku obecności materiału genetycznego

wirusa SARS-CoV-2, zaś zgon nie nastąpił z powodu zakażenia wirusem SARS-CoV-2,

a z innych przyczyn) odnoszącego się do wypełniania karty zgonu, w szczególności

w zakresie pkt 18a (Przyczyna zgonu: zgon z powodu choroby zakaźnej, o której mowa

w art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych**-

Tak/Nie), informuję że wytyczne dotyczące kodowania zgonów związanych z epidemią

koronawirusa wywołującego COVID-19 na podstawie rekomendacji WHO dostępne są pod

linkami:

https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2020/04/aktualizacjawytycznych-dokarty-

zgonu-wg-WHO-18.04.2020.pdf, oraz

https://www.pzh.gov.pl/wpcontent/uploads/2020/04/wytyczne-do-karty-zgonu-

01.04.2020-1.pdf .

Jednocześnie, odnosząc się podniesionej w Pana wystąpieniu kwestii specjalnych

procedur wyszczególnionych we wspomnianym rozporządzeniu w aspekcie godnego

pochówku, nadmienić należy, że wprowadzenie przepisu w zakresie unikania pewnych

czynności, w tym np. ubierania czy okazywania zwłok, nie przesądza jednoznacznie

o zakazie dokonywania tych czynności. Wykonanie tych czynności uzależnione jest m.in. od

środków ochrony jakimi dysponują osoby mające kontakt ze zwłokami, możliwości

organizacyjnych wybranych podmiotów (szpital, zakład pogrzebowy).

Należy mieć na względzie, że w świetle ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r.

o działalności leczniczej (Dz.U. z 2020 r. poz. 295), podmiot leczniczy wykonujący

działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne

zobowiązany jest do należytego przygotowania zwłok poprzez ich umycie i okrycie,

z zachowaniem godności należnej osobie zmarłej, w celu ich wydania osobie lub instytucji

uprawnionej do ich pochowania, o której mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r.

o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Przy czym czynności te nie stanowią przygotowania

zwłok zmarłego pacjenta do pochowania.

Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż każdy przypadek wymaga indywidualnego

podejścia, a sposób postępowania ze zmarłym powinien być poprzedzony analizą ryzyka

i oceną stopnia narażenia osoby mającej bezpośredni kontakt z zakażonymi zwłokami.

Ogólna zasada zabezpieczenia osób mających bezpośredni kontakt ze zwłokami

wynika z Kodeksu pracy (Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141, z późn. zm.). Zgodnie z art. 207

Kodeksu, pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy

w zakładzie pracy i decyduje jakie środki ostrożności muszą być podjęte w ramach ochrony

pracowników, w tym przypadku ocenia stopień ich narażenia przy dokonywaniu dodatkowych

czynności związanych z przygotowaniem zwłok do pochówku. Odpowiednio do wyników

oceny ryzyka zawodowego, pracodawca zobowiązany jest wyposażyć pracowników

w odpowiednie środki ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego.

Z kolei przepis § 5c ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie postępowania ze

zwłokami i szczątkami ludzkimi wskazuje iż osoby bezpośrednio zaangażowane w proces

dekontaminacji ciała i jego otoczenia oraz przygotowania do przewozu zwłok zmarłego

zakażonego wirusem SARS CoV-2 oraz mające bezpośredni kontakt ze zwłokami są

zabezpieczane w następujące środki ochrony indywidualnej: kombinezon albo długi fartuch

ochronny i czepek na głowę; jednorazową maskę zakrywającą otwory oddechowe, a do

czasu umieszczenia zwłok w ochronnym, szczelnym worku maskę z filtrem co najmniej klasy

N95/FFP2; gogle lub przyłbicę ochronną – jednorazową lub poddaną uprzednio procedurze

dekontaminacyjnej; jednorazowe rękawice nitrylowe (optymalnie długie). Przy czym środki

ochrony indywidualnej wielorazowego użytku myje się i dezynfekuje po zakończeniu ww.

czynności.

Z poważaniem

Główny Inspektor Sanitarny

wz. Krzysztof Saczka

Zastępca Głównego Inspektora Sanitarnego

/dokument podpisany elektronicznie/

Get involved!

Comments

No comments yet